محمد قائد
397 صفحه
انتشارات طرح نو
چاپ اول، 1389
10000 تومان
کتاب درباره‌ی برخورد فرهنگا و خرده‌فرهنگا به‌خصوص درون یه جامعه‌ست و توی فصلای مختلف به موردای مختلفی مثل بنیادگراهای عرب و نواندیشای دینی و بیست و هشت مرداد توجه می‌کنه. خیلی کتاب روون و خوشخونیه. بیشتر این هم به خاطر نقل مداوم اتفاقات تاریخی جالب و کمتر شنیده شده است. ولی گمون می‌کنم یه قدری تو این کار زیاده‌روی کرده. یعنی بیشتر از موضوع بحث از این چیزا نقل کرده.
برای مثال یه عنوان فرعی توی فصل مربوط به بیست و هشت مرداد هست به نام «احساس تکلیف». اول با ذکر فدائیان اسلام و ترورهاش شروع می‌شه. بعد گریزی می‌زنه به بحث اعتراض جبهه‌ی ملی به قانون قصاص و مسأله‌ی ارتداد. اینجا به تفاوت ظاهری و جسمی بارز بین اعضای فدائیان اسلام و جبهه‌ی ملی اشاره می‌کنه. بعد مسأله‌ی ریاست آقای کاشانی بر مجلس شورا توسط هیئت حاکمه‌ای که نمازخون درش کم پیدا می‌شه و عدم شرکت آقای کاشانی به عنوان رئیس مجلس در جلسات رو یادآوری می‌کنه. در ادامه گفته‌ی رئیس ستاد ارتش در دادگاهش در سال پنجاه و هشت مبنی بر توصیه‌ی آقای کاشانی به ایشون که به نهج البلاغه عمل کنند نقل شده و اینکه  کتاب امضاشده در دادگاه ارائه شده. بعد خاطره‌ای که می‌گه در مجلس ختمی بعد از کودتا، کسی جز یک نفر از جا بلند نشده و جاش رو به آقای کاشانی نداده. بعد استیضاح مستوفی‌الممالک و نطق «نه آجیل می‌دهم نه آجیل می‌گیرم.» بعد قرآن از جیب درآوردن مصدق و شهادتین گفتنش در مجلس. بعد قضیه‌ی آقای بروجردی که از مراسم روشن کردن مشعل المپیک ناراحت بوده و توجه شاه به خواسته‌ی ایشون. همه‌ی این نکات جالب فقط توی چهار صفحه اومده و پیدا کردن چارچوب منطقی بحث بینشون جدا سخته.
طنز خیلی بی‌رحمانه‌ای هم داره گاهی آدمو پخش زمین می‌کنه اما یه جاهایی به نظرم افرط کرده. مثلاً یه جایی که مصدق با عبارت «دشمن قرآن باشم اگر» قسم خورده، نوشته: «ظاهراً فرض بر این است که مخاطب او [=شاه] مردم را به دو دسته‌ی دوستان و دشمنان قرآن تقسیم می‌کند و این نکته که نویسنده‌ی سوگندنامه -مخالف دیرین پدرش- چنان بزرگوار است که از دسته‌ی اول به گروه دوم نمی‌پیوندد بسیار اهیمت دارد.»
احتمالاً اگر همه‌ی حرف نویسنده رو فارغ از این چیزا جمع کنیم ده بیست صفه می‌شه. کما اینکه بخش آخر که قراره «مضامین فصل‌های این متن که برای آنها مشاهدات و مثال‌هایی» آورده مرور کنه، ده صفه‌ست و باز نویسنده نتونسته از ذکر چند نکته‌ی شنیدنی مثل پیدا نشدن نقشه‌های کوره‌های آدم‌سوزی آلمانی‌ها خودداری کنه. گمان می‌کنم از هرکسی که این کتابو خونده سوال کنید، بیشتر از یه مفهوم یا طرح کلی، همین نوادر و غرایب یادش مونده باشه.