ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت

محمدرضا شفیعی کدکنی
175 صفحه
انتشارات سخن
چاپ دوم (ویرایش دوم)، 1383
1400 تومان
طبیعتاً کتاب خوبیه دیگه. با این که کتاب کم‌حجمیه، ولی خیلی دید می‌ده به آدم. همه‌ی کتاب متن گفته‌های دکتر شفیعی سر کلاس بوده. گویا تو ویرایش اولش تغییری هم توش نداده بودن. اما تو ویرایش دوم به قول خودشون «تهذیب»ش کردن. کتاب سه بخش داره. بخش اول تقریباً یه تاریخ ادبیاته که از عصر قبل مشروطه شروع می‌کنه تا انقلاب. نگاه خیلی تحلیلیه. نه چیزی که ما اول با اسم تاریخ ادبیات به ذهنمون میاد. و البته مختصر. این مدت رو به 7 دوره تقسیم کرده و تو هر دوره درباره‌ی این چیزا صحبت کرده: چهره‌ها، صداها، مسائل تکنیکی، عوامل فرهنگی و اجتماعی. چیزی که مهمه اینه باید یه آشنایی مختصری با شعر معاصر داشته باشین تا این ذهنتونو منظم کنه. وگرنه چیزی زیادی ازش دستگیرتون نمی‌شه. بخش دوم عنوانش «شعر فارسی بعد از مشروطه»س. یه تعریف از شعر داره که خیلی تو تحلیل شعر کمک آدم می‌کنه. نه فقط تو شعر معاصر. بعد این عواملو تو شعر نیمایی بررسی می‌کنه. یعنی یه نگاه دیگه‌س به همون دوره‌ای که تو بخش اول مورد بحث بود. نه با اون دید دوره‌ای تاریخی دیگه. بر اساس همون عناصری که تو تعریف شعر آورده. بخش آخرم پیشنهاد یه نموداره برای ارزیابی شعر. شعر یه شاعر یا یه دوره. فرقی نمی‌کنه. و بعد نشون دادن این که شعر فارسی تو دوره‌ی معاصر چه اتفاقی براش روی این نمودار می‌افته. در کل کتاب خوبیه. واقعاً دید می‌ده به آدم.
گرچه نقل یه پاراگراف از همچین کتابی شاید درست به نظر نیاد. ولی: «... با همه‌ی گسترش و نیرویی که فرمالیسم در شعر او [حافظ] دارد، عواطف همچنان سلطنت خویش را بر مجموعه‌ی خصایص فرمی حفظ کرده‌اند؛ در صورتی که در شعر قاآنی –که فقط به یکی از خصایص فرم اندکی توجه از خود نشان داده و خواسته است "بازی با کلمات" را وجهه‌ی نظر خود قرار دهد- همان توجه اندک به فرم، سبب شده است که عواطف در شعر او نابود شوند و در نتیجه شعرش شعری است تهی و مرده و بی‌جان ...»