تزوتان تودوروف (Todorov, Tzvatan)
ترجمه‌ی آزیتا همپارتیان
69 صفحه
نشر چشمه
چاپ اول، 1388
1800 تومان
اصل کتاب سه تا نوشته‌س. دو تاش سخنرانیای سال 85 تودوروف تو خانه هنرمندانه و سومی مقاله‌ای که درباره‌ی ژرمن تیلیون نوشته. این کسیه که سخنرانیای تودوروفم به‌نام اون بوده و همه‌ش مطلبو بهش ربط می‌ده.
دو تا سخنرانی، هرکدوم نشون دهنده‌ی یکی از وجوه کارای تودوروفن. اولی (ادبیات چیست؟) شخصیت نظریه‌پرداز ادبی و دومی (وسوسه‌ی خیر، حافظه‌ی شر) متفکر انسان‌گرا. تو اولی بیشتر حرفش اهمیت توجه به رویکردای معناگرا تو نقد ادبیه در مقابل افراطی که تو تکیه روی شکل و ساختار می‌شه و هرچیز جز اون رو غیر علمی به حساب می‌آره. وقتی در نظر بگیرین تودوروف چه سهمی داشته تو پاگرفتن فرمالیسم و ساختارگرایی این حرف ارزش پیدا می‌کنه. به نظرم بخشی از حرفاش مکمل خیلی خوبیه برا مقاله‌ی «چرا ادبیات؟»ِ یوسا.
دومی توضیح نحوه‌ی برخورد ملت‌ها با گذشته، تعرف هویتشون، و بعد عمل بر اساس اونه و اینکه چطور می‌تونه اونا رو به خیال عمل خیر، به ایجاد فاجعه واداره و اینکه چطور باید جلو اینو گرفت.
کتاب خوبیه، ترجمه‌شم بد نیست، ولی گرونه. سعی کنین قرض بگیرین.

رابرت اسکولز (Scholes, Robert)
ترجمه‌ی فرزانه طاهری
91 صفحه
نشر مرکز
چاپ دوم، 1383
1000 تومان
خیلی خوبه. مختصر و مفید به معنای واقعی. کتاب دو بخش داره: «عناصر» و «سه داستان و سه تفسیر» که به طور عملی نشون بده کاربرد حرفاشو. اون طور که خودش گفته این یه کتاب مقدماتیه و سعی کرده فقط «پیشنهادهای عملی درباره‌ی فرآیند خواندن» رو شامل بشه. اصولاً دیدم به «عناصر داستان» یه سری فاکتورایی بود که تعریف کردن و تو هر داستانی بیرون می‌کشن بی این که به درد خاصی بخوره. ولی این با وجود سادگی روی چیزای خیلی مهم و اساسی انگشت می‌ذاره، و مهم‌تر این که آخر سر شعورشو داره که بگه نباید به شکل مکانیکی هر داستانی رو از این قالب عبور داد. من که خیلی خوشم اومد. ترجمه هم واقعاً خوبه. و حس می‌کنم زیاد هم نباید در موردش حرف بزنم. چون باز به قول خودش «این کتاب موضوعی برای بررسی نیست، بلکه ابزاری است برای کمک به خواننده.»

ماریو بارگاس یوسا (Vargas Llosa, Mario)
ترجمه‌ی عبدالله کوثری
80 صفحه
انتشارات لوح فکر
چاپ سوم، 1387
1300 تومان
سه تا مقاله‌س: «چرا ادبیات؟»، «فرهنگ آزادی» و «آمریکای لاتین: افسانه و واقعیت». وسطی از همه کم‌تر به ادبیات مربوطه. «چرا ادبیات؟» که از اسمش معلومه. دنبال کارکردای اجتماعی ملموس و قابل دفاع برای ادبیات می‌گرده. یعنی غیر از این که قشنگه و آدما رو از غم و غصه‌ی زندگی نجات می‌ده.
«فرهنگ آزادی» یه نگاه مثبت جهانی شدنه و این که این نفوذ فرهنگ‌ها توی همدیگه و تکثر فرهنگی به آدما آزادی انتخاب می‌ده.
مقاله‌ی آخر درباره‌ی فرهنگ آمریکای لاتینه، درباره‌ی اسپانیایی‌ها و بومی‌ها... و اطلاعات خیلی جالبی درباره‌ی سابقه‌ی آمیختگی خیال و واقعیت داره که تو رئالیسم جادویی خودشو نشون می‌ده.
بسیار خوب و لذت‌بخش و خوشخوان و به‌دردبخور. بخوانید و لذت ببرید.

_{+ برچسب: ماریو بارگاس یوسا}

محمدامین ریاحی

404 صفحه

انتشارات طرح نو

چاپ دوم، 1376

1400 تومان

کتاب خوبیه سرجمع. از بحث‌های معمولی که درباره‌ی شاهنامه می‌شه، گمون نکنم چیزی رو نگفته باقی گذاشته باشه. فردوسی و شاهنامه و تدوین‌هاش و ترجمه‌هاش ودرون‌مایه‌ی شاهنامه و... منظورم این نیست که همون حرفای معمول رو زده. نه. خیلی جاهام نظر جدید داده... و به نظرم حرفا همه خوب و علمی‌ان. ولی هر چی به آخر کتاب نزدیک می‌شه کیفیت مطالب افت می‌کنه! یه اشکالشم تکراره. یه حرفو شاید 4-5 بار تکرار می‌کنه تو کتاب. دیگه این که تو بعضی فصل‌ها به‌خصوص ارزش والای شاهنامه شروع می‌کنه به کلی‌گویی‌های معمول. شاهنامه خیلی خوب است و بسیار خوب است و عالی است و رستم فلان ملت ایران است و...

کلاً عنوان فصل‌ها ایناست: فردوسی وشاهنامه، از افتادن تا برخاستن، تدوین حماسه‌ی ملی ایران، دهقان‌زاده‌ی پاژ، در بهار جوانی، سال‌های آفرینش شاهنامه، ورق برمی‌گردد،‌ در عصر شاهنامه‌ستیزی، پیام شاهنامه، ارزش والای شاهنامه، میراث فردوسی، جهان شاهنامه‌شناسی، بزرگداشت فردوسی و برای مطالعه‌ی بیشتر.

این قسمت جالب هم همین طوری:

نفرت ایرانیان از آن دو دشمن نورسیده، [روسیه و انگلیس] و همدلی با ملت‌هایی که با پیروزی بر دشمنان ایران روزنه‌ی امیدی می‌گشودند سبب شد که شاعران ایران منظومه‌هایی سرودند که امروز نیت و کار آن‌ها حیرت‌آور می‌نماید. میرزا حسینعلی شیرازی «میکادونامه» را در شرح جنگ‌های روس و ژاپن سرود، و ادیب پیشاوری، حکیم و شاعر و دانشمند معروف «قیصرنامه» را در جنگ‌های آلمان و انگلیس و ستایش ویهلم امپراتور آلمان به نظم درآورد.

محمدرضا شفیعی کدکنی
به کوشش ولی‌الله درودیان
464 صفحه
انتشارات آیدین
چاپ اول، 1385 تبریز
5000 تومان
مجموعه‌ی یادداشتا و مقاله‌های استاد شفیعی درباره‌ی حافظه. یکی دو جا دکتر شفیعی اشاره کرده که قصد داره کتابی با این نام درباره‌ی حافظ منتشر کنه. من فکر می‌کردم این اونه. ولی دکتر شفیعی یه بار جایی گفته بود که وقتی کتاب دراومده کلی تعجب کرده و یادش اومده که آقای درودیان یه صحبتی قبلاً کرده بوده در این زمینه که دکتر شفیعی تصور دیگه‌ای داشته اصن... حالا... خلاصه این اون نیست.
آقای درودیان نوشته که همه‌ی کتابا و مقاله‌های دکتر شفیعی تو نشریات مختلفو خونده و جز یه کتاب رسوم دارالخلافه که نایابه و ادوار شعر فارسی که مطالب زیادی درباره‌ی حافظ داشته که عملاً قابل نقل نبوده، هر چی بوده رو نقل کرده. ولی من یه نگاه به فهرست موضوعی موسیقی شعر که انداختم دیدم چند موردو جا انداخته. کلاً آدم خیلی مسلطی نیست... یه جاهایی تو حرکت‌گذاری اشتباه کرده. بعضی جاهام یه بیتی از حافظ رو می‌آره که ربطی به اون توضیح دکتر شفیعی که نقل کرده نداره.
مقاله‌ها رو نسبتاً روون و سریع خوندم و اومدم جلو. دو تاشو که از موسیقی شعر  و شاعر آینه‌ها بود قبلاً خونده بودم. ولی خیلی خوشحالم که دوباره خوندم... مقاله‌ها همه‌ش خوبه ولی از همین دو تا (حافظ و بیدل و این کیمیای هستی) خیلی خوشم اومد و دو تای دیگه؛ طنز حافظ و در ترجمه‌ناپذیری شعر. ولی به یادداشتا که رسیدم سرعتم خیلی کم شد. یه کم به خاطر این که مرتب مراجعه می‌کردم به کتاب اصلی که ببینم اصل متن و قضیه چی بوده، و یه کم به خاطر این که چیزایی آورده که بعضاً خیلی ساده و ابتداییه. مثلاً خراج رو تو توضیحات منطق‌الطیر دکتر شفیعی معنی کرده، این آورده... از این دست خیلی زیاده. آخرشم ترجمه‌ی مصرعا و بیتای عربی حافظ رو از حافظ به سعی سایه نقل کرده. کلاً برای پیدا کردن مطلبایی که آدم نمی‌دونه کجا خونده چیز خوبیه... علاوه بر این که خیلی مطالبم از نشریه‌هاست که راحت نمی‌شه گیر آورد. تو نمایه‌هاشم علاوه بر نام اشخاص و کتابا فهرست ابیات حافظم آورده که خیلی برای مراجعه‌های بعدی مفیده.
از طرح جلد تأثربرانگیزش که بگذریم چاپ خوبیم داره.

_{+ برچسب: استاد محمدرضا شفیعی کدکنی}

ضیاء موحد

286 صفحه

انتشارات مروارید

چاپ دوم، 1385

3200 تومان

یه مجموعه مقاله‌س تو سه بخش: مقاله‌های فلسفی-نظری، نقد شعر و معرفی. به نظرم ترتیب خاصی رو لازم نیست رعایت کنین موقع خوندن... جز یکی دو تا اشاره‌ی کوچیک مقاله‌ها اتکایی به هم ندارن.
بخش اول چهار تا مقاله داره. اولین مقاله (صدق در شعر) از همه طولانی‌تر و فلسفی‌تره. دومی (نوع و فرد در ادبیات) کمتر و دوتای دیگه (بحثی در تصویر و شعر سیاسی) کاملاً ادبی‌ان. خیلی نظم منطقی داره مقاله‌هاش. گاهی آدم یه مقاله‌ی چهل صفحه‌ای می‌خونه و آخرش فقط می‌تونه بگه استفاده کردیم... چون نویسنده حرفی نزده که آدم باهاش موافق یا مخالف باشه. اما این مقاله‌ها خیلی منظم و دقیق استدلال می‌کنن و یه گزاره‌ای رو مطرح می‌کنن. ممکنه آدم باهاش مواقق باشه یا مخالف. مثلاً من نمی‌فهمم برای چی باید اون تعریف کلی و کشدارو از تصویر قبول کنیم. چرا باید بگیم خیزید و خز آرید تصویر صوتی داره. خیلی منطقی‌تره که بگیم موسیقی داره. یا چند تا چیز دیگه که باهاشون مشکل دارم. ولی حداقلش اینه که مسائل خوبی رو مطرح می‌کنه و خوب مطرح می‌کنه. حتی اگه گاهی جوابش بهترین جواب ممکن نباشه. بخش دوم شیش تا مقاله داره. دوتاش درمورد اخوانه، یکیش درباره‌ی فروغ، یکی سیمین بهبهانی، یکی مقایسه‌ی طاهره صفارزاده و احمدرضا احمدی، و یکی درباره‌ی حافظ. باز به نظرم انتقادایی که به حافظ کرده چندان محکم نیست...
بخش معرفی‌ش درباره‌ی دو شاعر بزرگ زنه. امیلی دیکنسون و سیلویا پلات. نوشته که هنوز شاعره‌ی سومی درحد اینا پیدا نشده تو زبان انگلیسی... زندگی‌نامه‌هاشونو به اختصار نوشته. درباره‌ی شعر امیلی دیکنسون کمتر نوشته ولی بیشتر از سی تا شعرو ازش ترجمه کرده. درباره‌ی سیلویا پلات فقط شیش تا شعرو ترجمه کرده ولی در مورد شعرش زیاد نوشته. شعرارو سریع خوندم رد شدم. چون به نظرم شعری واقعاً شعر باشه قابل ترجمه نیست. وشعری که مثل شعرای طاهره صفارزاده –به قول خود ضیاء موحد- بشه یه سادگی ترجمه‌ش بدون این که چیزی ازش کم بشه از اول شعر نبوده.

کتاب طرح جلدش بده، کاغذش بده، صفحه‌بندیش بده، 3200 تومنم قیمتشه...

_{+ برچسب: استاد محمدرضا شفیعی کدکنی}

تقی پورنامداریان

531 صفحه

انتشارات نگاه

ویراست جدید، 1381

3200 تومان

کتابو سال قبل داشتم می‌خوندم که خورد به امتحانای ترم و بعدم حالش دست نداد که بقیه‌شو بخونم. 60-70 صفحه‌ش بیشتر نمونده بود... ولی وقتی حالش نباشه... بگذریم. مهم‌ترین کتابیه که درباره‌ی شعر شاملو منتشر شده. شنیده بودم که دکتر پورنامداریان هم مث دکتر شفیعی تو نقد رویکرد فرمالیستی داره، جلد کتابم که سیاهه، طبیعتاً آدم یاد موسیقی شعر می‌افته! به خصوص که اسم یکی از فصلاشم «موسیقی و شعر»‍ه. ولی اصولاً مقایسه‌ش غلطه. چون اون توضیح یه مثلاً مکتبه، و این نقد شعر یه شاعر بر اساس نظریه‌های اون مکتب. پس اصولاً مقایسه‌ش نکنید!

با این تصور که 500 صفحه کتاب می‌خونید و بعد از این شعرای پیچیده‌‌ی شاملو سر درمی‌آرید سراغ کتاب نرید. چون اولاً این طوری نیست. یعنی باید حتماً قبلش خیلی خوب شعرای شاملو رو خونده باشید. شعر بیشتر از این که نیاز به فهمیدن داشته باشه، نیاز به کنار اومدن و عادت کردن داره. بعدم اگرم این طوری باشه اصولاً همه‌ی لذت شعر از بین می‌ره! شعر مسئله‌ی ریاضی نیست که با حل کردنش لذت ببری... باید باهاش زندگی کنی! آره پسرم...

بعد از پیشگفتار طولانیش، یه بخش کوتاهه درباره‌ی چند تا کتاب اول شاملو که اهمیت خیلی زیادی ندارن. بعد شروع می‌کنه بقیه‌ی آثار شاملو رو از هوای تازه به بعد بررسی می‌کنه. بخش اول عاطفه‌س که بیشتر داره انگیزنده‌های شاملو برای شعر گفتنو نشون می‌ده. آزادی و این حرفا. چهار فصلی رو اختصاص داده به بحث خیال؛ «تخیل»، «صور خیال»، «عناصر سازنده‌ی صور خیال» و «هماهنگی زمینه‌ی عاطفی و تصویر». تو بحث تشبیه و این چیزام کاری به تقسیم‌بندیای بی‌خاصیت مرسوم نداره، خودش بر اساس حرفی که می‌خواد بزنه تقسیم‌بندی‌ای رو که لازم داره تعریف می‌کنه. فصل بعدی «زبان»‌ه. بیشتر درباره‌ی دایره‌ی واژه‌ها و ویژگی‌های باستان‌گرایانه‌ی زبان شاملوه. فصل بعدم مکملشه «چند نکته‌ی دیگر درباره‌ی زبان». درباره‌ی بعضی ضعفای زبان شاملو و همین‌طور بعضی آبشخورای جزئی‌تر زبان شاملوه.

فصل جنبه‌هاب بلاغی... اوه! حوصله ندارم! خودتون بخونیدش!

تو فصل موسیقی و شعر بعدِ یه نگاه سریع به شعرای کلاسیک و نیمایی شاملو، سعی می‌کنه بعضی عوامل ایجاد آهنگ تو شعرای سپید شاملو رو نشون بده. کار سختیه... ولی انصافاً تا حد زیادی تونسته این کارو بکنه. فصل آخر هم که ساختمان شعره. سعیش اینه که نشون بده در شعر شاملو (بخش اعظم کاراش) چه اندازه تناسب و گره‌خوردگی بین عناصر شعر وجود داره. اون هم نه فقط در یه سطر (مثل بخش اعظم شعر کلاسیک فارسی)، بلکه در کل شعر. یعنی در محور عمودی. بعدم برای این که بهتر اینو نشون بده، این فصل و کتاب رو با تأویل چند نمونه از شعرای شاملو تموم می‌کنه. تو مقدمه هم چند تا شعرو تأویل کرده. آره دیگه. به عنوان توصیه‌ی آخر موقع خوندن سعی کنید مجموعه شعرای شاملو (یعنی دفتر اول مجموعه آثارش) دم دستتون باشه.